Ορισμός

Τι είναι η εικόνα σώματος

Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν ακριβώς το ίδιο σώμα και ριζικά διαφορετική εικόνα σώματος. Η εικόνα σώματος δεν είναι φωτογραφία. Είναι ερμηνεία. Κατασκευάζεται από τα εσωτερικά μας φίλτρα: πεποιθήσεις για τον εαυτό, πρώιμες εμπειρίες, σχόλια που ακούστηκαν στην εφηβεία, κοινωνικές συγκρίσεις και μια ολόκληρη βιομηχανία που κερδίζει από αυτή ακριβώς τη δυσαρέσκεια.

Αυτό σημαίνει κάτι πολύ πρακτικό: η αλλαγή του σώματος δεν αλλάζει αυτόματα την εικόνα σώματος. Πολλοί ανθρωποι που πετυχαίνουν τον "στόχο" τους (βάρος, σχήμα, μέγεθος) ανακαλύπτουν ότι η δυσαρέσκεια παραμένει ή μετακινείται σε κάτι νέο. Γιατί το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το σώμα. Ήταν ο τρόπος που βλέπουν τον εαυτό τους.

Πραγματικότητα

Η εμφάνιση ως επάγγελμα

Αυτό που βλέπετε στο Instagram, στο TikTok ή στα εξώφυλλα lifestyle περιοδικών δεν είναι "κάποιος που φαίνεται καλά". Είναι κάποιος για τον οποίο η εμφάνιση αποτελεί επαγγελματική δραστηριότητα. Personal trainer τέσσερις φορές την εβδομάδα. Διατροφολόγος. Dermatologist. Αισθητικός. Φωτογράφος. Εφαρμογές επεξεργασίας. Δεκάδες φωτογραφίες για μία "αυθόρμητη" ανάρτηση. Φωτισμός, γωνία, φίλτρο. Αυτά δεν αναφέρονται με σκοπό την κριτική. Αν η εμφάνιση είναι η δουλειά ενός ατόμου, η επένδυση είναι απόλυτα λογική.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτοί οι ανθρωποι υπάρχουν. Το πρόβλημα είναι ότι ο αλγόριθμος τους βάζει μπροστά σας 50 φορές τη μέρα και σταδιακά αυτή η εικόνα γίνεται το σημείο αναφοράς για τους υπόλοιπους. Ένας μέσος άνθρωπος που δουλεύει δεκάωρο, μεγαλώνει παιδιά, κοιμάται λιγότερο απ' ό,τι πρέπει, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί κάποιον που αφιερώνει τέσσερις ώρες τη μέρα στην εμφάνισή του. Ούτε χρειάζεται.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η σύγκριση σταματάει. Ο εγκέφαλος συγκρίνει αυτόματα. Δεν χρειάζεται η συγκατάθεσή σας. Βλέπετε μια εικόνα και πριν καν το σκεφτείτε, έχετε ήδη "συγκρίνει" τον εαυτό σας σε σχέση με αυτήν. Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι βιολογία. Η θεωρία της κοινωνικής σύγκρισης (Festinger, 1954) δείχνει ότι ο άνθρωπος αξιολογεί τον εαυτό του μέσα από σύγκριση με τους άλλους. Τα social media βάζουν αυτή τη σύγκριση στην τσέπη σας, όλη μέρα, με επιλεγμένες και επεξεργασμένες (curated) εικόνες ανθρώπων που ΔΕΝ μοιάζουν έτσι στην πραγματικότητα.

Social media

Η σύγκριση στην τσέπη σας

Πριν τα social media, η σύγκριση εμφάνισης περιοριζόταν σε λίγες δεκάδες ανθρώπους (σχολείο, δουλειά, γειτονιά) και μερικά περιοδικά. Σήμερα, ο μέσος χρήστης εκτίθεται σε εκατοντάδες σώματα τη μέρα, τα περισσότερα επεξεργασμένα, φιλτραρισμένα, φωτισμένα σωστά. Πρόσφατη μετα-ανάλυση 83 ερευνών με πάνω από 55.000 συμμετέχοντες έδειξε σημαντική συσχέτιση μεταξύ κοινωνικής σύγκρισης στα social media και δυσαρέσκειας με το σώμα.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον: οι πλατφόρμες που βασίζονται σε εικόνα (Instagram, TikTok) έχουν ισχυρότερη συσχέτιση με δυσαρέσκεια σώματος σε σχέση με τις πλατφόρμες κειμένου. Αυτό δεν σημαίνει ότι "τα social media φταίνε". Σημαίνει ότι ο τρόπος χρήσης μετράει. Η παθητική κατανάλωση (scrolling χωρίς αλληλεπίδραση) και η σύγκριση εμφάνισης συσχετίζονται με χειρότερα αποτελέσματα. Η ενεργητική χρήση (επικοινωνία, δημιουργία) συσχετίζεται με ουδέτερα ή θετικά.

Η πιο σημαντική λεπτομέρεια: αυτό που βλέπετε δεν υπάρχει καν για τον ίδιο τον άνθρωπο που το ανέβασε. 200 φωτογραφίες κάτω από ιδανικό φωτισμό, γωνία λήψης και επαγγελματικό μακιγιάζ για μία "αυθόρμητη" ανάρτηση. Φίλτρα που λεπταίνουν, λειαίνουν, αλλάζουν αναλογίες. Η εικόνα που σας κάνει να νιώσετε "λιγότεροι" δεν αντιστοιχεί σε κανέναν πραγματικό άνθρωπο. Αντιστοιχεί σε μια κατασκευή.

Ρεαλισμός

Το παράδοξο του "διορθώνω"

Botox, fillers, πλαστικές χειρουργικές. Η βιομηχανία αισθητικών παρεμβάσεων μεγαλώνει κάθε χρόνο. Δεν ισχυριζόμαστε ότι κάθε αισθητική παρέμβαση είναι προβληματική. Δεν είναι. Κάποιος μπορεί να κάνει μια παρέμβαση, να αισθανθεί καλύτερα και να προχωρήσει. Αυτό δεν χρειάζεται ψυχοθεραπεία.

Αυτό που αξίζει προσοχής είναι ένα συγκεκριμένο μοτίβο: η πρώτη παρέμβαση φέρνει ανακούφιση. Η δεύτερη, λιγότερη. Η τρίτη ανοίγει νέα σημεία δυσαρέσκειας που πριν δεν υπήρχαν. Η "διόρθωση" δεν σταματάει ποτέ, γιατί αυτό που πραγματικά χρειάζεται "διόρθωση" δεν βρίσκεται στο σώμα. Βρίσκεται στη σχέση με το σώμα.

Αυτός ο μηχανισμός μοιάζει εξαιρετικά με τον φαύλο κύκλο αποφυγής στο άγχος: η "λύση" (αποφυγή εκεί, παρέμβαση εδώ) φέρνει βραχεία ανακούφιση αλλά ενισχύει το υποκείμενο πρόβλημα. Η αποφυγή διδάσκει τον εγκέφαλο ότι ο κίνδυνος ήταν πραγματικός. Η αισθητική παρέμβαση, σε αυτό το μοτίβο, "διδάσκει" ότι κάτι όντως ήταν λάθος. Κι αυτό ανοίγει τα μάτια σε νέα "λάθη".

Ένα πρακτικό κριτήριο: αν ο χρόνος, τα χρήματα και η ενέργεια που αφιερώνετε στην εμφάνισή σας αφαιρούν από τη ζωή σας αντί να προσθέτουν, αν η δυσαρέσκεια ποτέ δεν λύνεται πραγματικά αλλά μόνο μετακινείται, αν η εικόνα σας στον καθρέφτη καθορίζει πώς θα νιώθετε ολόκληρη τη μέρα, τότε αυτό αξίζει μια πιο βαθιά ματιά.

Το όριο

Πότε γίνεται πρόβλημα

Μια κάποια δυσαρέσκεια με το σώμα είναι στατιστικά φυσιολογική. Ζούμε σε μια κουλτούρα που συνδέει την εμφάνιση με την αξία, και αυτό τους επηρεάζει σχεδόν όλους. Το σημείο στο οποίο η δυσαρέσκεια γίνεται πρόβλημα δεν είναι η ένταση αλλά η επίπτωση.

Αν η σχέση σας με το σώμα σας καθορίζει αποφάσεις (τι θα φάτε, αν θα βγείτε, τι θα φορέσετε, αν θα κολυμπήσετε), αν καταλαμβάνει σημαντικό χώρο στη σκέψη σας, αν σας εμποδίζει να απολαύσετε πράγματα που αγαπάτε, τότε δεν πρόκειται πια για κοινή δυσαρέσκεια. Σε ακραίες περιπτώσεις, η δυσαρέσκεια αυτή μπορεί να οδηγήσει σε διατροφική διαταραχή ή σε σωματοδυσμορφική διαταραχή, μια κατάσταση στην οποία η εμμονή με πραγματικά ή φανταστικά "ελαττώματα" εμφάνισης γίνεται κυρίαρχη.

Η θεραπεία δεν στοχεύει να σας κάνει να αγαπήσετε το σώμα σας (αυτό μπορεί να ακούγεται υπερφίαλο). Στοχεύει να σας απελευθερώσει από την εμμονή, ώστε η αξία σας να μην εξαρτάται πλέον από αυτό που βλέπετε στον καθρέφτη. Ώστε να μπορέσετε να ζείτε χωρίς να σκέφτεστε συνεχώς πώς φαίνεστε.

Πρώτο βήμα

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Αν η σχέση σας με το σώμα σας αφαιρεί από την ποιότητα ζωή σας, αν ο καθρέφτης σας, έχει γίνει εχθρός, αν νιώθεται την σχέση σας με εμφάνιση σας σαν κρίση που δεν λύνεται ποτέ, μια πρώτη συζήτηση χωρίς καμία δέσμευση ή πίεση, με εξειδικευμένο ψυχοθεραπευτή μπορεί να ξεκαθαρίσει τι πραγματικά συμβαίνει.

Aρχική συνεδρία χωρίς χρέωση

Συζητήστε το θέμα που σας αποσχολεί με έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο του κέντρου μας

Κανονίστε μια συνάντηση μαζί μας

Διακριτικά. Χωρίς δέσμευση. Χωρίς υποχρεώσεις.