Διατροφικές Διαταραχές: Ένας πλήρης οδηγός

Πότε η σχέση με το φαγητό σταματάει να αφορά το φαγητό

Αρχίζει συνήθως αθόρυβα. Μια σκέψη που επανέρχεται λίγο πιο συχνά απ' ότι πριν: τι θα φάω, τι δεν θα φάω, τι έφαγα χθες, τι θα κάνω αύριο. Σιγά σιγά, αυτή η σκέψη αρχίζει να καταλαμβάνει χώρο στη σκέψη σας. Αρχίζει να επηρεάζει αποφάσεις: αν θα βγείτε για φαγητό, αν θα πάτε σε μια εκδήλωση, αν θα κάτσετε στο τραπέζι με τους υπόλοιπους ή αν θα βρείτε μια δικαιολογία για να το αποφύγετε.

Η σχέση με το φαγητό γίνεται ένα πεδίο ελέγχου: κάτι που μπορείτε να διαχειριστείτε όταν τα υπόλοιπα μοιάζουν αδιαχείριστα. Ή γίνεται ένα πεδίο ανακούφισης: ο μόνος τρόπος να μουδιάσετε κάτι που πονάει. Σε κάποιο σημείο, αυτό που ξεκίνησε ως μια αίσθηση ελέγχου γίνεται ακριβώς το αντίθετο: κάτι που σας ελέγχει.

Αν διαβάζετε αυτό το άρθρο για κάποις κοντινό σας άτομο, ίσως αναγνωρίζεται κάτι διαφορετικό: μια αλλαγή στη διάθεση του ατομού που σας ενδιαφέρει γύρω από τα γεύματα. Ένα κλείσιμο, μια ένταση που δεν υπήρχε πριν. Μια αίσθηση ότι κάτι συμβαίνει αλλά δεν μπορείτε να το ονομάσετε και πιθανόν μια δυσκολία να του μιλήσετε γι' αυτό χωρίς να φοβάσται ότι μπορεί να κάνετε τα πράγματα χειρότερα.

Πώς αναγνωρίζονται οι διατροφικές διαταραχές

Η αναγνώριση μιας διατροφικής διαταραχής δυσκολεύεται από ένα μοναδικό χαρακτηριστικό: σε πολλές περιπτώσεις, ο ίδιος ο άνθρωπος δεν πιστεύει ότι έχει πρόβλημα. Αυτό το γεγονός δεν αποτελεί άρνηση, αποτελεί μέρος της ίδιας της διαταραχής. Ιδιαίτερα η ανορεξία έχει ένα χαρακτηριστικό που η κλινική βιβλιογραφία ονομάζει "εγώ-συντονικό" (ego-syntonic) ο περιορισμός δηλαδή και το αποτέλεσμα βιώνεται ως επίτευγμα και όχι ως πρόβλημα.

Αν αναρωτιέστε για τον εαυτό σας, μερικές ερωτήσεις μπορούν να βοηθήσουν: Σκέφτεστε το φαγητό σταθερά κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακόμα κι όταν δεν πεινάτε; Έχετε "κανόνες" γύρω από τη διατροφή που αν παραβιαστούν σας δημιουργούν έντονη δυσφορία; Αποφεύγετε κοινωνικές καταστάσεις που περιλαμβάνουν φαγητό; Νιώθετε ότι η αξία σας ως άνθρωπος εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το πώς φαίνεται ή πόσο ζυγίζει το σώμα σας;

Αν ανησυχείτε για κάποιον κοντινό σας, τα σημάδια μπορεί να είναι πιο έμμεσα: αλλαγή στη σχέση με το φαγητό (τελετουργικά, αποφυγές, ένταση γύρω από τα γεύματα), κοινωνική απόσυρση, εμφανείς αλλαγές στη διάθεση μετά το φαγητό, αυξημένη ενασχόληση με τη γυμναστική ή τη ζυγαριά. Είναι σημαντικό να μην περιμένετε την αλλαγή βάρους να γίνει εμφανής, πολλές διατροφικές διαταραχές δεν αφήνουν ορατά σωματικά σημάδια.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Αν ανησυχείτε για κάποιον κοντινό σας: Η επικοινωνία με κάποιον που ενδεχομένως αντιμετωπίζει διατροφική διαταραχή χρειάζεται προσοχή. Αποφύγετε τα σχόλια για το βάρος, την εμφάνιση ή τη διατροφή του. Εκφράστε ανησυχία για τον άνθρωπο και τα συναιασθήματά του, όχι για τη διατροφική του συμπεριφορά. Ένα "Βλέπω ότι δεν είσαι καλά" είναι καλύτερο από "δεν τρως αρκετά" ή "τρως πολύ". Η δική σας υποστήριξη και προτροπή στην επικοινωνία με έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει.

Αν αναγνωρίζετε κάτι σε εσάς: Αν η σχέση σας με το φαγητό, με το σώμα σας ή με τον εαυτό σας αφαιρεί ποιότητα από τη ζωή σας αντί να προσθέτει. Αν σκέφτεστε το φαγητό πιο πολύ απ' ό,τι θέλετε. Αν νιώθετε ότι κάτι σας ελέγχει αντί να το ελέγχετε. Μια απλή πρώτη συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να ξεκαθαρίσει τι συμβαίνει.