Πώς μοιάζει μια σχέση που χρειάζεται βοήθεια
Κάθεστε στον ίδιο καναπέ αλλά ο καθένας κοιτάει το δικό του κινητό. Δεν θυμάστε ποιος σταμάτησε πρώτος να ρωτάει "πώς ήταν η μέρα σου". Οι συζητήσεις για τα σημαντικά πράγματα έχουν αντικατασταθεί από διαπραγματεύσεις για τα πρακτικά: ποιος θα πάρει τα παιδιά, ποιος θα πάει σούπερ μάρκετ, ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Η σχέση υπάρχει, λειτουργεί. Αλλά δεν ζει.
Συχνά η εικόνα είναι πιο έντονη. Μια ερώτηση αθώα στην αρχή ("γιατί δεν μου τηλεφώνησες;") μετατρέπεται σε δεκαπεντάλεπτη σύγκρουση που καταλήγει πάντα στο ίδιο σημείο: εκείνος αποσύρεται, εκείνη επιμένει, ή το αντίστροφο. Ο ένας νιώθει ότι ζητάει πολλά. Ο άλλος νιώθει ότι δεν αρκεί ποτέ. Και κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει πώς φτάσανε εδώ, γιατί κάποτε τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά.
Κάποια ζευγάρια αναζητούν τη θεραπεία μετά από μια μεγάλη κρίση, άλλα μετά από μια σταδιακή αποσύνδεση που κανείς δεν κατάλαβε πότε ξεκίνησε. Αρκετά ζευγάρια φτάνουν στη θεραπεία μετά από ένα κρίσιμο γεγονός, μια απιστία, ένα ψέμα, μια απώλεια. Ενώ κάποια άλλα ξεκινούν πριν γίνει κάτι σοβαρό, γιατί αναγνωρίζουν ότι κάτι αλλάζει και θέλουν να το αντιμετωπίσουν νωρίς.
Τι είναι η θεραπεία ζεύγους
Η θεραπεία ζεύγους είναι μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία στην οποία ο "θεραπευόμενος" δεν είναι ο ένας ή ο άλλος σύντροφος. Είναι η ίδια η σχέση. Αυτή η λεπτομέρεια καθορίζει τα πάντα. Ο θεραπευτής δεν είναι εκεί για να βρει ποιός φταίει, ποιός έχει δίκιο και ποιός άδικο. Είναι εκεί για να βοηθήσει και τους δύο να δουν τι συμβαίνει ανάμεσά τους, όχι μόνο πως λειτουργεί το κάθε άτομο ξεχωριστά.
Αυτή η διάκριση εξηγεί γιατί η θεραπεία ζεύγους δεν μοιάζει με δίκη. Ο θεραπευτής δεν λειτουργεί ως δικαστής αλλά ως ένας τρίτος που βλέπει αυτά που οι δύο σύντροφοι δεν μπορούν να δουν ενώ βρίσκονται μέσα στη σύγκρουση. Βλέπει τα μοτίβα: τι πυροδοτεί τι, πώς αντιδρά ο καθένας, γιατί οι ίδιες συζητήσεις καταλήγουν πάντα στο ίδιο αδιέξοδο.
Η θεραπεία ζεύγους αναφέρεται συχνά με διαφορετικούς όρους: σύμβουλος γάμου, σύμβουλος σχέσεων, θεραπευτής ζεύγους. Στην πράξη οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται ταυτόσημα και οι διαφορές εξαρτώνται κυρίως από την εκπαίδευση του ειδικού. Ο θεραπευτής ζεύγους είναι ΨυχοθεραπευτήςΕιδικός ψυχικής υγείας (ψυχολόγος ή ψυχίατρος) που έχει ολοκληρώσει πολυετή εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδο. με εξειδίκευση στις σχέσεις, ενώ ένας σύμβουλος γάμου μπορεί να έχει άλλη εκπαίδευση και να εστιάζει σε πιο πρακτικά ζητήματα συμβίωσης. Σε όλες τις περιπτώσεις, αυτό που μετράει είναι η εκπαίδευση, η εμπειρία και η ικανότητα του θεραπευτή ή του συμβούλου, να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου και οι δύο σύντροφοι νιώθουν ότι ακούγονται πραγματικά και ισότιμα.
Γιατί οι σχέσεις κολλάνε σε αρνητικά μοτίβα
Αυτό που κάνει τα προβλήματα σχέσης τόσο ανθεκτικά δεν είναι τα "θέματα" (λεφτά, παιδιά, πεθερικά). Είναι ο τρόπος που τα ζευγάρια μιλάνε (ή δεν μιλάνε) για αυτά. Με τον καιρό, κάθε ζευγάρι αναπτύσσει ένα χαρακτηριστικό μοτίβο αντίδρασης στη σύγκρουση. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό το μοτίβο γίνεται το ίδιο το πρόβλημα.
Ο ψυχολόγος John Gottman, μετά από δεκαετίες παρατήρησης ζευγαριών, εντόπισε τέσσερα μοτίβα επικοινωνίας που προβλέπουν τη διάλυση μιας σχέσης με ακρίβεια πάνω από 90%:
- Κριτική: (επίθεση στον χαρακτήρα, όχι στη συμπεριφορά),
- Περιφρόνηση (σαρκασμός, ειρωνεία, υπεροψία),
- Αμυντικότητα (μετακύληση ευθύνης, αντεπίθεση) και
- Αποσύρση (σιωπή, κλείσιμο, απομόνωση)
Πίσω από αυτά τα μοτίβα, η Sue Johnson (η δημιουργός της Θεραπείας Εστιασμένης στο Συναίσθημα) περιέγραψε κάτι βαθύτερο: αυτό που ονομάζεται αρνητικός κύκλος. Στις περισσότερες σχέσεις που δυσκολεύονται, ο ένας σύντροφος ζητάει σύνδεση (μιλάει, πιέζει, ζητάει) ενώ ο άλλος αποσύρεται (σωπαίνει, κλείνεται, αποφεύγει). Κανείς δεν κάνει κάτι "λάθος" από μόνος του. Αλλά μαζί δημιουργούν έναν κύκλο που τρέφει τον εαυτό του.
Η Θεωρία ΔεσμούΤο πλαίσιο που εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο οι πρώιμοι δεσμοί με τους φροντιστές επηρεάζουν την ικανότητα του ατόμου για σύνδεση στην ενήλικη ζωή. εξηγεί γιατί αυτό συμβαίνει. Ο τρόπος που μάθαμε να σχετιζόμαστε στα πρώτα χρόνια της ζωής μας (ασφαλής δεσμός, αποφευκτικός, αγχώδης) επηρεάζει τον τρόπο που αντιδρούμε όταν αισθανόμαστε ότι η σχέση μας απειλείται. Κάποιος με αγχώδες στυλ δεσμού ζητάει περισσότερη εγγύτητα, κάποιος με αποφευκτικό στυλ αποσύρεται. Και στα δύο, η υποκείμενη ανάγκη είναι η ίδια: ασφάλεια. Αλλά ο τρόπος που εκφράζεται πυροδοτεί ακριβώς αυτό που ο καθένας φοβάται.
Σκεφτείτε ένα ζευγάρι: εκείνη ρωτάει "γιατί δεν μου απάντησες στο μήνυμα;". Πίσω από την ερώτηση: ανησυχία, ανάγκη σύνδεσης. Εκείνος ακούει κριτική, νιώθει ότι δεν αρκεί, αποσύρεται. Η αποσύρση ενισχύει την ανησυχία εκείνης, η οποία πιέζει περισσότερο. Αυτός ο κύκλος μπορεί να επαναλαμβάνεται για χρόνια χωρίς κανείς να καταλαβαίνει τι ακριβώς συμβαίνει. Η θεραπεία ζεύγους βοηθάει ακριβώς σε αυτό: να δουν και οι δύο τον κύκλο αντί να βλέπουν μόνο τις αντιδράσεις του άλλου.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Η πρώτη συνεδρία θεραπείας ζεύγους δεν μοιάζει με αυτό που δείχνουν οι ταινίες. Δεν κάθεστε σε έναν καναπέ ενώ ο θεραπευτής σημειώνει σε ένα μπλοκ. Συνήθως ξεκινάει με μια κοινή συνάντηση όπου ο θεραπευτής ζητάει από τον καθένα να περιγράψει πώς βλέπει τη σχέση και του προβλήματος που αντιμετωπίζει η σχέση όπως το αντιλαμβάνεται και το βιώνει ο καθένας από την πλευρά του. Αρκετά συχνά μπορεί να ακολουθήσει μια ατομική συνεδρία με κάθε σύντροφο. Αυτή η φάση, η αξιολόγηση, βοηθάει τον θεραπευτή να κατανοήσει τη δυναμική ανάμεσα στα δύο μέλη του ζεύγους και να σχεδιάσει τη θεραπεία.
Μια συχνή παρανόηση: ο θεραπευτής δεν δίνει "συμβουλές". Δεν λέει "πρέπει να κάνετε αυτό" ή "φταίτε εσείς". Αντίθετα , δημιουργεί τις συνθήκες ώστε το ζευγάρι να αρχίσει να ακούει ο ένας τον άλλον πραγματικά, ίσως για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό. Αυτό φαίνεται απλό, αλλά στην πράξη είναι εξαιρετικά δύσκολο: χρειάζεται κάποιος ουδέτερος τρίτος που να μπορεί να επιβραδύνει και να καθοδηγήσει τη συζήτηση, να αναδείξει όχο μόνο αυτά που ειπώθηκαν, αλλά αυτά που ίσως δεν ειπώθηκαν και να φέρει στην επιφάνεια τα πραγματικά συναισθήματα πίσω από τις αντιδράσεις.
Η συχνότητα είναι συνήθως εβδομαδιαία ή δεκαπενθήμερη, με κάθε συνεδρία να διαρκεί από 50 ως 75 λεπτά. Η διάρκεια της θεραπείας εξαρτάται από τη φύση των θεμάτων: κάποια ζευγάρια βλέπουν σημαντική αλλαγή σε 8 με 12 συνεδρίες, ενώ σε περιπτώσεις χρόνιων ή πιο σύνθετων προβλημάτων (απιστία, τραύμα, εξάρτηση) η διάρκεια μπορεί να αυξηθεί.
Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα στη θεραπεία ζεύγους είναι το να σημφωνήσουν και οι δύο σύντροφοι στο να απευθυνθούν σε έναν ειδικό. Αρκετά συχνά, τουλάχιστον αρχικά ο ένας από τους δύο μπορεί να διατηρεί επιφυλάξεις. Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να ξεκινήσει συνεδρίες το ένα μέλος της σχέσης. Η θεραπεία ζεύγους είναι σαφώς πιο αποτελεσματική όταν συμμετέχουν και τα δύο μέλη. Ωστόσο, μπορείτε να ξεκινήσετε ατομικές συνεδρίες για να δουλέψετε πάνω στον δικό σας τρόπο αντίδρασης μέσα στη σχέση. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αλλαγή της συμπεριφοράς ενός μέλους αλλάζει τη δυναμική ολόκληρου του ζευγαριού.
Οι προσεγγίσεις στη θεραπεία ζεύγους
H θεραπεία ζεύγους δεν είναι μία μέθοδος. Υπάρχουν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις, η καθεμία με διαφορετική εστίαση και ερευνητική τεκμηρίωση.
Η Θεραπεία Εστιασμένη στο Συναίσθημα (Emotionally Focused Therapy, EFT) αποτελεί σήμερα μία από τις πιο ερευνημένες μεθόδους θεραπείας ζεύγους. Βασισμένη στη θεωρία δεσμού, εστιάζει στα συναισθήματα που υποκρύπτονται κάτω από τις συγκρούσεις, εντοπίζει τον αρνητικό κύκλο (ζητάω σύνδεση → αποσύρεσαι → ζητάω πιο έντονα) και δουλεύει ώστε να δημιουργηθεί ένα αίσθημα συναισθηματικής ασφάλειας μεταξύ των δύο συντρόφων. Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση, το 70% των ζευγαριών εμφάνισε σημαντική βελτίωση μετά τη θεραπεία, με αποτελέσματα που διατηρούνταν για τουλάχιστον δύο χρόνια.
Η συστημική προσέγγιση βλέπει το ζευγάρι ως σύστημα: η αλλαγή σε ένα σημείο επηρεάζει ολόκληρη τη δυναμική. Δεν εστιάζει τόσο στο "ποιος κάνει τι" αλλά στο "πώς αλληλεπιδρούν" και πώς αυτό το μοτίβο αλληλεπίδρασης διατηρεί τα προβλήματα. Είναι ιδιαίτερα κατάλληλη όταν τα ζητήματα εμπλέκουν ευρύτερα οικογενειακά ή κοινωνικά πλαίσια (πεθερικά, παιδιά, πιέσεις καριέρας).
Η ψυχοδυναμική θεραπεία ζεύγους κοιτάζει βαθύτερα: εξερευνά πώς ασυνείδητα μοτίβα από πρώιμες σχέσεις επαναλαμβάνονται στη σχέση. Γιατί κάποιος "επιλέγει" πάντα συντρόφους που δεν δείχνουν συναισθήματα; Γιατί μια γυναίκα αντιδρά στον σύντροφό της σαν να αντιδρά στον πατέρα της; Αυτά τα ερωτήματα δεν απαντώνται στην επιφάνεια.
Η γνωστική συμπεριφορική προσέγγιση (CBCT) εστιάζει σε συγκεκριμένες δεξιότητες: βελτίωση επικοινωνίας, εντοπισμός δυσλειτουργικών πεποιθήσεων για τη σχέση ("αν με αγαπούσε θα έπρεπε να καταλαβαίνει", "δεν πρέπει ποτέ να θυμώνουμε ο ένας με τον άλλον") και εκμάθηση τρόπων διαχείρισης συγκρούσεων. Πιο δομημένη, πιο βραχεία, κατάλληλη για ζευγάρια με συγκεκριμένα θέματα.
Στην πράξη, πολλοί θεραπευτές εργάζονται συνθετικά, συνδυάζοντας στοιχεία από διαφορετικές προσεγγίσεις ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ζευγαριού.
Τόσο στη θεραπεία ζέυγους, όσο και στην ατομική ψυχοθεραπεία, είναι σημαντικό να εστιάσουμε στο ότι αυτό που έχει την μεγαλύτερη σημασία δεν είναι τόσο η μέθοδος, όσο η Θεραπευτική ΣυμμαχίαΗ σχέση συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου, η οποία αποτελεί τον κεντρικό άξονα για την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων., η αίσθηση δηλαδή και των δύο συντρόφων ότι ο θεραπευτής τους κατανοεί, δεν τοποθετείται υπέρ του ενός ή του άλλου και μπορεί να διαχειριστεί τη σύγκρουση χωρίς να χάσει την ισορροπία.
Πότε δεν αρκεί η θεραπεία ζεύγους
Η θεραπεία ζεύγους δεν είναι πανάκεια και δεν μπορεί να βοηθήσει κάθε σχέση. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν αποτελεί τη σωστή επιλογή, ή τουλάχιστον όχι ως μοναδική παρέμβαση.
Αν ο ένας ή και οι δύο σύντροφοι αντιμετωπίζουν ατομικά ψυχολογικά ζητήματα (κατάθλιψη, αγχώδη διαταραχή, τραύμα, εξάρτηση) που επηρεάζουν τη σχέση, η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι απαραίτητη παράλληλα ή πριν τη θεραπεία ζεύγους. Το ζευγάρι δεν μπορεί να δουλέψει αποτελεσματικά πάνω στη σχέση του, αν ένα από τα δύο μέλη δεν μπορεί να ρυθμίσει τα δικά του σνυήθως δύσκολα συναισθήματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ατομική και η θεραπεία ζεύγους μπορούν να πραγματοποιούνται παράλληλα, κατά κανόνα με διαφορετικούς θεραπευτές.
Σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας (σωματικής ή ψυχολογικής), η θεραπεία ζεύγους δεν αποτελεί ασφαλή επιλογή, τουλάχιστον αρχικά. Η ασφάλεια του θύματος προηγείται κάθε θεραπευτικού στόχου και η θεραπεία ζεύγους μπορεί ακούσια να δημιουργήσει κίνδυνο κλιμάκωσης.
Υπάρχει και μια περίπτωση που δεν αναφέρεται αρκετά: η θεραπεία ζεύγους μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η σχέση δεν μπορεί ή δεν πρέπει να συνεχιστεί. Αυτό δεν αποτελεί αποτυχία. Πολλά ζευγάρια ανακαλύπτουν μέσα στη θεραπεία ότι ο χωρισμός είναι η πιο υγιής επιλογή και για τους δύο και η θεραπεία τους βοηθάει να τον διαχειριστούν με σεβασμό και ωριμότητα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά.
Πρακτικά ζητήματα
Πριν ξεκινήσετε θεραπεία ζεύγους, κάποια πρακτικά ερωτήματα αξίζει να απαντηθούν.
Όχι. Πολλά ζευγάρια ζητούν βοήθεια προληπτικά, πριν τα θέματα διογκωθούν. Η έρευνα δείχνει ότι η πρώιμη παρέμβαση αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα θετικού αποτελέσματος.
Η θεραπεία ζεύγους απευθύνεται σε ζευγάρια ανεξάρτητα από τη μορφή της σχέσης τους: γάμος, συμβίωση, σχέση χωρίς συγκατοίκηση. Η προϋπόθεση είναι η δέσμευση να εξερευνηθεί η σχέση ειλικρινά.
Απευθύνεται σε κάθε ζευγάρι, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου. Στο κέντρο μας εργαζόμαστε με ετερόφυλα, ομόφυλα και trans ζευγάρια, σε ένα περιβάλλον που σέβεται τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε σχέσης.
Ναι. Η Θεραπευτικό ΑπόρρητοΗ νομική και ηθική υποχρέωση του θεραπευτή να διαφυλάσσει την ιδιωτικότητα όλων των πληροφοριών που μοιράζεται ο θεραπευόμενος κατά τη διάρκεια των συνεδριών. αποτελεί θεμέλιο κάθε θεραπευτικής σχέσης. Το περιεχόμενο των συνεδριών παραμένει απόρρητο, με πολύ συγκεκριμένες εξαιρέσεις που προβλέπονται από τον νόμο και για τις οποίες θα ενημερωθείτε στην πρώτη συνάντηση.
Ναι. Η θεραπεία ζεύγους μπορεί να πραγματοποιηθεί και μέσω βιντεοκλήσης, κάτι που ενδείκνυται ιδιαίτερα σε ζευγάρια που ζουν σε διαφορετικές πόλεις ή έχουν απαιτητικά ωράρια. Η εμπειρία μας δείχνει ότι οι online συνεδρίες μπορούν να είναι εξίσου αποτελεσματικές, αν και στην αρχή μια δια ζώσης συνάντηση βοηθάει στη δημιουργία εμπιστοσύνης.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια
Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι η σχέση σας να βρεθεί σε κρίση. Πολλά ζευγάρια περιμένουν κατά μέσο όρο έξι χρόνια αφότου αναγνωρίσουν πρόβλημα μέχρι να ζητήσουν βοήθεια. Σε αυτό το διάστημα, τα μοτίβα σκληραίνουν, η συναισθηματική απόσταση μεγαλώνει, τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα .
Αν αναγνωρίζετε κάτι από αυτά που περιγράφονται σε αυτό το άρθρο στη δική σας σχέση, μια πρώτη συζήτηση μπορεί να ξεκαθαρίσει αν η θεραπεία ζεύγους είναι κατάλληλη, τι μπορείτε να περιμένετε και πώς μπορεί να βοηθήσει. Χωρίς δέσμευση, χωρίς πίεση.
Συζητήστε το θέμα που σας αποσχολεί με έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο του κέντρου μας
Κανονίστε μια συνάντηση μαζί μαςΔιακριτικά. Χωρίς δέσμευση. Χωρίς υποχρεώσεις.