Κοινωνικό Άγχος

Τι δεν είναι το κοινωνικό άγχος

Η κοινωνική αγχώδης διαταραχήΚοινωνικό ΆγχοςΟ έντονος και επίμονος φόβος της αρνητικής κριτικής ή της απόρριψης σε κοινωνικές καταστάσεις, που συχνά οδηγεί σε αποφυγή δραστηριοτήτων. (Social Anxiety Disorder) δεν είναι ντροπαλότητα. Η ντροπαλότητα είναι χαρακτηριστικό ιδιοσυγκρασίας. Μία αρχική διστακτικότητα σε νέες κοινωνικές καταστάσεις που υποχωρεί σταδιακά. Ο ντροπαλός άνθρωπος μπορεί να χρειάζεται λίγο χρόνο, αλλά τελικά νιώθει άνετα, ακούει, συμμετέχει, χαλαρώνει.

Στο κοινωνικό άγχος, η δυσφορία δεν υποχωρεί. Μπορεί ακόμα να αυξάνεται κατά τη διάρκεια μιας αλληλεπίδρασης, γιατί η εσωτερική παρακολούθηση εντείνεται αντί να χαλαρώνει. Δεν είναι εσωστρέφεια, δεν είναι αντικοινωνικότητα. Πολλοί άνθρωποι με κοινωνικό άγχος θέλουν βαθιά μέσα τους να συμμετέχουν, να μιλήσουν, να συνδεθούν. Ο φόβος τους όμως αυτός τους εμποδίζει.

Το κοινωνικό άγχος δεν είναι κάτι που ξεπερνιέται "με τον καιρό" ή "αν βγαίνεις πιο συχνά". Χωρίς την κατάλληλη παρέμβαση, η κοινωνική αγχώδης διαταραχή τείνει να είναι χρόνια. Η μέση ηλικία εμφάνισης βρίσκεται στην εφηβεία, αλλά αρκετοί ενήλικες ζουν με αυτή για δεκαετίες πριν αναγνωρίσουν ότι αυτό που βιώνουν δεν είναι απλώς "ο χαρακτήρας τους". Δεδομένα από 28 χώρες δείχνουν ότι περίπου 7 στους 100 ανθρώπους θα το εμφανίσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους και στις περισσότερες περιπτώσεις συνυπάρχει με κάποια άλλη δυσκολία με πιο συχνά την κατάθλιψη.

Αν διαβάζετε αυτό το κείμενο για κάποιον δικό σας, αναζητήστε ίχνη στις μικρές αλλαγές: σταδιακές αρνήσεις σε προσκλήσεις, δικαιολογίες που ακούγονται λογικές αλλά επαναλαμβάνονται, μια απόσυρση που δεν μοιάζει με αντικοινωνικότητα αλλά μάλλον με κούραση.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) αποτελεί την πιο αποτελεσματική θεραπεία για το κοινωνικό άγχος, σύμφωνα με τις οδηγίες του NICE και πρόσφατες μετα-αναλύσεις. Το πρωτόκολλο Clark & Wells, που βασίζεται ακριβώς στον μηχανισμό που περιγράψαμε, δουλεύει στα τρία σημεία ταυτόχρονα. Μαθαίνει το άτομο να στρέφει την προσοχή του εξωτερικά, στο τι λέει ο άλλος αντί στην εσωτερική εικόνα του. Σταματάει σταδιακά τις συμπεριφορές ασφαλείας, δίνοντας στον εγκέφαλο την ευκαιρία να ανακαλύψει ότι δεν τις χρειαζόταν και εξετάζει κριτικά τις πεποιθήσεις του ατόμου μέσω πειραμάτων συμπεριφοράςΘεραπεία ΈκθεσηςΤεχνική κατά την οποία ο θεραπευόμενος εκτίθεται σταδιακά και ελεγχόμενα σε καταστάσεις που προκαλούν άγχος, με στόχο τη μείωση του φόβου μέσω εξοικείωσης.: με δοκιμές στην πράξη αυτών που φοβάται και παρατήρηση του τι πραγματικά συμβαίνει.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η εικόνα αναφορικά με την θεραπεία δεν είναι πάντα τόσο μονοδιάστατη όσο φαίνεται στη θεωρία. Πρόσφατη δικτυακή μετα-ανάλυση 92 μελετών δείχνει ότι και η ψυχοδυναμική θεραπεία, οι παρεμβάσεις βασισμένες στην ενσυνειδητότητα και η θεραπεία έκθεσης αποδίδουν, αν κι όχι στον ίδιο βαθμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως όταν πίσω από τo κοινωνικό άγχος υπάρχει βαθύτερη ντροπή ή αυτοκριτική που ξεκίνησε νωρίς στη ζωή, μια ψυχοδυναμική ή συνθετική προσέγγιση μπορεί να δουλέψει σε επίπεδα που η CBT μπορεί να επιτύχει συχνά.

Σκοπός της θεραπείας δεν είναι να κάνει το άτομο εξωστρεφές. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος με τη ντροπαλότητα ή την εσωστρέφεια, με τις λίγες και ουσιαστικές σχέσεις ή με την προτίμηση για ήσυχα περιβάλλοντα. Στοχεύει να απελευθερώσει το άτομο από τον φόβο, ώστε οι επιλογές του να είναι πραγματικές επιλογές. Να μπορεί να λέει "δεν θέλω" αντί "δεν τολμώ".

Η φαρμακοθεραπεία (κυρίως SSRIs) μπορεί να αποτελέσει συμπλήρωμα σε μέτριο ή σοβαρό κοινωνικό άγχος, σε συνεργασία με ψυχίατροΨυχίατροςΙατρός εξειδικευμένος στη διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία ψυχικών διαταραχών, με δυνατότητα συνταγογράφησης φαρμακευτικής αγωγής όπου κρίνεται απαραίτητο.. Πρόκειται για επιλογή που αξιολογείται ατομικά, ανάλογα με τη σοβαρότητα, τις συνυπάρχουσες δυσκολίες και τις προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου.

Πέρα από τη μεθοδολογία, υπάρχει ένας παράγοντας που η έρευνα αναδεικνύει σταθερά, ως τουλάχιστον εξίσου σημαντικό: την θεραπευτική σχέσηΘεραπευτική ΣυμμαχίαΗ σχέση συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου, η οποία αποτελεί τον κεντρικό άξονα για την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων.. Ένας θεραπευτής που κατανοεί πραγματικά τι σημαίνει να φοβάσαι τις αλληλεπιδράσεις ενώ ταυτόχρονα τις επιθυμείς, μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά.