Αφετηρία

Όταν το πρόβλημα είναι ερώτημα

Κάποιος πετυχαίνει ό,τι έβαλε στόχο. Η καριέρα πηγαίνει καλά, η οικογένεια είναι σταθερή, οι φίλοι υπάρχουν. Κι όμως, ένα βράδυ, μόνος στο αυτοκίνητο μετά από ένα δείπνο με ανθρώπους που υποτίθεται ότι αγαπάει, νιώθει μια βαρύτητα που δεν εξηγείται. Δεν είναι κατάθλιψη. Δεν είναι άγχος. Είναι κάτι πιο θεμελιώδες: η αίσθηση ότι κάτι λείπει, χωρίς να μπορεί να ονομάσει τι.

Αυτός ο τύπος δυσκολίας δεν ανταποκρίνεται εύκολα σε τεχνικές. Δεν λύνεται με καταγραφή σκέψεων ή πειράματα συμπεριφοράς. Δεν είναι ΔιαταραχήΈνα σύνολο συμπτωμάτων που αποκλίνουν από το αναμενόμενο και προκαλούν σημαντική δυσφορία ή περιορισμό στη λειτουργικότητα του ατόμου. που χρειάζεται αντιμετώπιση. Είναι ερώτημα που χρειάζεται εξερεύνηση.

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία αναπτύχθηκε για αυτού του είδους τα ερωτήματα.

Ορισμός

Τι είναι η Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία δεν είναι μια τεχνική. Είναι ένας τρόπος κατανόησης του ανθρώπου, εμπνευσμένος από την υπαρξιακή φιλοσοφία (Kierkegaard, Heidegger, Sartre, Camus) και μεταφρασμένος σε θεραπευτική πράξη κυρίως από τους Irvin Yalom, Viktor Frankl, Rollo May και Emmy van Deurzen.

Η βασική ιδέα: πολλές από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε δεν οφείλονται σε δυσλειτουργικές σκέψεις (όπως θα έλεγε η CBT) ή σε ασυνείδητα μοτίβα από το παρελθόν (όπως θα έλεγε η ψυχοδυναμική). Οφείλονται στη σύγκρουσή μας με τα θεμελιώδη δεδομένα της ανθρώπινης ύπαρξης: ότι θα πεθάνουμε, ότι είμαστε ελεύθεροι κι αυτό μας τρομάζει, ότι είμαστε τελικά μόνοι και ότι η ζωή δεν έχει προκαθορισμένο νόημα.

Αυτό μπορεί να ακούγεται φιλοσοφικό. Στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά πρακτικό. Πίσω από μια εμμονή με τον έλεγχο μπορεί να κρύβεται ο φόβος του θανάτου. Πίσω από μια αδυναμία δέσμευσης, ο φόβος της ελευθερίας. Πίσω από μια χρόνια δυσαρέσκεια, η απουσία νοήματος. Η υπαρξιακή θεραπεία δεν αποφεύγει αυτά τα ερωτήματα. Τα τοποθετεί στο κέντρο και τα εξετάζει.

Τα θεμέλια

Τα τέσσερα δεδομένα της ύπαρξης

Ο Irvin Yalom, ίσως ο πιο γνωστός υπαρξιακός ΨυχοθεραπευτήςΕιδικός ψυχικής υγείας (ψυχολόγος ή ψυχίατρος) που έχει ολοκληρώσει πολυετή εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδο., περιέγραψε τέσσερα θεμελιώδη "δεδομένα" (ultimate concerns) που κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει. Δεν είναι προβλήματα προς επίλυση. Είναι συνθήκες που αντιμετωπίζουμε και διαπραγματευόμαστε σε ολόκληρη τη ζωή μας.

Θνητότητα. Η επίγνωση ότι η ζωή κάποια στιγμή τελειώνει. Αυτή η επίγνωση δεν εμφανίζεται μόνο σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες. Εμφανίζεται σε μεταβατικές στιγμές, σε γενέθλια, στην απώλεια ενός γονέα, παρατηρώντας ένα παιδί να μεγαλώνει, στην αίσθηση ότι ο χρόνος επιταχύνεται. Πολλές κρίσεις μέσης ηλικίας που φαίνονται ανεξήγητες βρίσκουν νόημα αν κανείς τις εξετάσει μέσα από αυτό το πρίσμα.

Ελευθερία. Η ύπαρξη της ακούγεται θετική. Στην πραγματικότητα είναι από τις πιο δύσκολες παραμέτρους της ζωής, γιατί ελευθερία σημαίνει ευθύνη. Αν δεν υπάρχει προκαθορισμένο σχέδιο για τη ζωή μας, αυτό σημαίονει ότι κάθε επιλογή είναι δική μας, όπως και κάθε αποφυγή επιλογής. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν αυτό το γεγονός ως παράλυση: τόσες επιλογές, τόσο λίγη βεβαιότητα, τόσες πολλές συνέπειες.

Απομόνωση. Δεν αναφερόμαστε στην κοινωνική μοναξιά (που μπορεί να λυθεί με μιά καλή παρέα), αλλά για την υπαρξιακή: την επίγνωση ότι ανεξάρτητα από το πόσο κοντά είμαστε σε κάποιον, η εμπειρία μας παραμένει τελικά δική μας. Κανείς δεν μπορεί να νιώσει ακριβώς αυτό που νιώθουμε. Αυτή η μοναξιά δεν είναι παθολογική, αλλά μπορεί να γίνει αφόρητη αν δεν αναγνωριστεί.

Νόημα. Αν η ζωή δεν έχει εγγενές, προκαθορισμένο νόημα, τότε το νόημα πρέπει να δημιουργηθεί. Ο Viktor Frankl, επιζών του Άουσβιτς και ιδρυτής της λογοθεραπείας, έδειξε ότι η ικανότητα εύρεσης νοήματος, ακόμα και στις πιο ακραίες συνθήκες, αποτελεί κεντρικό παράγοντα ψυχικής ανθεκτικότητας.

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία δεν απαντάει στα μεγάλα ερωτήματα. Σας βοηθάει να τα αντέξετε χωρίς να τα αποφεύγετε και μέσα από αυτή τη διαδικασία, να βρείτε τις δικές σας απαντήσεις.
Στην πράξη

Πώς μοιάζει στην πράξη

Η υπαρξιακή θεραπεία δεν ακολουθεί συγκεκριμένο πρωτόκολλο. Δεν δίνει ασκήσεις, δεν αναθέτει εργασία για το σπίτι, δεν χρησιμοποιεί δομημένες τεχνικές. Αυτό το γεγονός μπορεί να ξενίζει κάποιον που περιμένει ένα "πρόγραμμα".

Στην πράξη, μοιάζει με μια βαθιά, ειλικρινή συζήτηση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Ο θεραπευτής δεν κρύβεται πίσω από ερμηνείες ή τεχνικές. Είναι παρών ως πραγματικός άνθρωπος και αυτή η αυθεντικότητα λειτουργεί θεραπευτικά: δείχνει στον θεραπευόμενο ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τα δύσκολα ερωτήματα χωρίς να τα αποφύγει.

Σκεφτείτε κάποιον που αντιμετωπίζει μια απόφαση που τον τρομάζει: να αφήσει μια σταθερή αλλά αδιέξοδη δουλειά, να τελειώσει μια σχέση που δεν τον γεμίζει, να αντιμετωπίσει ένα θέμα υγείας. Η CBT θα δούλευε με τις σκέψεις γύρω από την απόφαση. Η ψυχοδυναμική θα εξερευνούσε τα μοτίβα που ενεργοποιούνται. Η υπαρξιακή θα ρωτούσε κάτι πιο βασικό: τι σημαίνει για εσάς αυτή η απόφαση; Τι φοβάστε πραγματικά; Και τι λέει αυτός ο φόβος για το πώς θέλετε να ζήσετε;

Η διάρκεια της υπαρξιακής θεραπείας ποικίλλει. Μπορεί να είναι σχετικά σύντομη (αρκετοί μήνες γύρω από ένα συγκεκριμένο υπαρξιακό ερώτημα) ή μεγαλύτερη (μια βαθύτερη εξερεύνηση ταυτότητας και νοήματος), με τον ρυθμό να καθορίζεται από τον θεραπευόμενο.

Τι λέει η έρευνα
Μετα-ανάλυσηΣτατιστική μέθοδος που συνδυάζει τα αποτελέσματα πολλαπλών ανεξάρτητων ερευνών για το ίδιο θέμα, παρέχοντας πιο αξιόπιστα συμπεράσματα από κάθε μεμονωμένη μελέτη. 21 κλινικών δοκιμών (Vos, Craig & Cooper, 2015) έδειξε ότι οι υπαρξιακές θεραπείες αποδίδουν σημαντικά καλύτερα σε ομάδες ελέγχου σε θέματα νοήματος, ψυχολογικής δυσφορίας και αυτοαποτελεσματικότητας. Πρόσφατη ανασκόπηση (Vos, 2023) επιβεβαιώνει αυτά τα ευρήματα σε ακόμα μεγαλύτερο δείγμα μελετών.
Μια ρεαλιστική προσέγγιση

Σε ποιές περιπτώσεις είναι κατάλληλη και σε ποιές όχι

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία ταιριάζει ιδιαίτερα σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ερωτήματα νοήματος και κατεύθυνσης. Κρίσεις μέσης ηλικίας, μεταβάσεις ζωής, απώλεια, σοβαρή ασθένεια, ή αποφάσεις που αλλάζουν σημαντικά δεδομένα στη ζωή τους. Ταιριάζει επίσης σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι "λειτουργούν" κανονικά αλλά κάτι ουσιαστικό λείπει, χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν τι.

Δεν ταιριάζει εξίσου καλά σε καταστάσεις που χρειάζονται δομή και συγκεκριμένα εργαλεία. Συμπτώματα όπως Κρίση ΠανικούΈνα σύντομο επεισόδιο έντονου φόβου που κορυφώνεται γρήγορα και συνοδεύεται από σωματικές αντιδράσεις, χωρίς την παρουσία πραγματικού εξωτερικού κινδύνου., Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD)Η παρουσία επίμονων, ανεπιθύμητων σκέψεων (ιδεοληψίες) και επαναλαμβανόμενων πράξεων (ψυχαναγκασμοί) που αποσκοπούν στη μείωση του άγχους., ή Ειδική ΦοβίαΟ έντονος και παράλογος φόβος για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση, που οδηγεί σε έντονη δυσφορία ή αποφυγή. απαιτούν τεκμηριωμένες, δομημένες παρεμβάσεις. Η υπαρξιακή θεραπεία δεν έχει τα κατάλληλα εργαλεία γι' αυτές τις περιπτώσεις.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η ερευνητική βάση της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας, αν και αυξανόμενη, παραμένει μικρότερη σε σύγκριση με τη CBT ή τη ψυχοδυναμική θεραπεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία δεν αποδίδει, αλλά ότι η φύση της, φιλοσοφική, λιγότερο δομημένη και πιο ατομική κάνει τη μέτρηση της αποτελεσματικότητάς της με τα κλασικά εργαλεία κλινικής έρευνας, σαφώς πιο δύσκολη.

Στην πράξη, πολλοί ψυχοθεραπευτές ενσωματώνουν υπαρξιακά στοιχεία σε μια συνθετική προσέγγιση: η υπαρξιακή οπτική δίνει το βάθος, ενώ άλλες μέθοδοι δίνουν τη δομή και τα εργαλεία. Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός.

Ουσία

Η αντοχή στην αβεβαιότητα

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία δεν υπόσχεται λύσεις. Υπόσχεται κάτι διαφορετικό: τη δυνατότητα να σταθείτε μπροστά σε ερωτήματα που δεν έχουν εύκολη απάντηση και να μην καταρρεύσετε. Να αντέξετε την αβεβαιότητα χωρίς να την αποφύγετε. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, να ανακαλύψετε τι πραγματικά μετράει για εσάς.

Αν αναγνωρίζετε ερωτήματα στη ζωή σας που δεν απαντώνται με πρακτικές λύσεις, αν αισθάνεστε ότι κάτι ουσιαστικό λείπει παρόλο που "τα πάντα πάνε καλά", μια πρώτη συζήτηση με έναν εξειδικευμένο θεραπευτή μπορεί να ξεκαθαρίσει αν αυτή η προσέγγιση ταιριάζει στο δικό σας ερώτημα.

Aρχική συνεδρία χωρίς χρέωση

Συζητήστε το θέμα που σας αποσχολεί με έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο του κέντρου μας

Κανονίστε μια συνάντηση μαζί μας

Διακριτικά. Χωρίς δέσμευση. Χωρίς υποχρεώσεις.